‘စစ်သားဟောင်းကြီးများ ဘယ်တော့မှ မသေ’ ကျွန်တော် ဆန်ဒီယေဂိုရောက်ချိန်က နွေဦးမို့ ရာသီဥတုက အတော်သာယာပြီး နေလို့ကောင်းတယ်။ ဆောင်းလေခပ်အေးတွေ ကျန်နေသေးသလို နေခြည်နွေးနွေးတွေလည်း ယှက်ဖြာနေတဲ့ကာလပေါ့။ တစ်နှစ်လုံးမှာ အသာယာဆုံးအချိန်လို့ လူတိုင်းပြောကြတယ်။ ဆန်ဒီယေဂိုကမ်းခြေဟာ မြင်သာအောင်ပြောရရင် ကလောနဲ့ ငပလီပေါင်းစပ်ထားသလိုပဲ။ ဒီဒေသမှာ နွေဦးကာလဆိုရင် လမ်းဘေးဝဲယာတွေမှာ အလေ့ကျပေါက်နေတဲ့ ခရမ်းသွေးရောင် ကာလီဖိုးနီးယားဘိန်းပန်းတွေ၊ ဒုဓလီပန်း ဝါဝါလေးတွေ၊ ပြာလဲ့လဲ့ ချီကိုရီပန်းလေးတွေပြည့်နှက်နေတတ်တယ်။ အထူးသဖြင့် ကာလီဖိုးနီးယားဘိန်းပန်း (California Poppy) လို့ခေါ်တဲ့ Eschscholzia Californica တွေဟာ မြို့ရဲ့နေရာအနှံ့မှာ အရောင်အသွေးစုံစုံနဲ့လှပလို့နေတော့တာပါပဲ။ အနီ၊ လိမ္မော်၊ အဝါနဲ့ ခရမ်းရောင်စသဖြင့် အရောင်အဆင်းအမျိုးမျိုးပွင့်တတ်တဲ့ ဒီပန်းတွေဟာ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်ရဲ့ အထိမ်းအမှတ်ပန်းမျိုးစိတ်ပါ။ ၁၉၀၃ ခုနှစ်ကတည်းက သတ်မှတ်ခဲ့တာပေါ့။ ကာလီဖိုးနီးယားမှာတော့ ဒီပန်းကို အလေးထားကြသလို နာမည်လည်း…
“ကာဘရီယိုမှ မက်ဟက်တန်သို့” ကန့်လန့်ဖြတ် အမေရိကခရီး – ၁
‘ငပလီ၊ ကလော၊ မြင်းခြံ’ လော့စ် အိန်ဂျယ်လိစ်လေဆိပ် (LAX – Los Angeles International Airport) ကို ရောက်တော့ ဒီမှာ ည ၁၂ နာရီထိုးနေပြီ။ အမေရိကန် အနောက်ဘက်ကမ်းရဲ့ အလုပ်အရှုပ်ဆုံး လေဆိပ်ကြီးဟာ ကိုယ့်အတွက်တော့ ကြီးကျယ်ခမ်းနားလွန်းလှတယ်။ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်မှာ ဖွင့်လှစ်ခဲ့တဲ့ ဒီလေဆိပ်ကြီးဟာ ဧက ၃၅၀၀ ကျော်ကျယ်တယ်။ ၂၀၁၉ တစ်နှစ်တည်းမှာတင် ခရီးသည်ပေါင်း ၈၈ သန်းကျော်ဝင်ထွက်သွားလာခဲ့တယ်တဲ့။ ကိုယ်လည်းဒီအထဲမှာ တစ်ယောက်အပါအဝင်ပေါ့။ ကမ္ဘာပေါ်မှာ တတိယမြောက်အလုပ်အများဆုံးလေဆိပ်ကြီးပါပဲ။ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဂိတ်ကို ဖြတ်ပြီးတော့ ပါလာတဲ့ သေတ္တာတွေကို သယ်ဖို့ Luggage Claim တဲ့နေရာမှာ စောင့်ရတယ်။ အမေရိကမှာ တစ်လလောက်နေမှာမို့ ကိုယ့်မှာလည်း ပါလာတဲ့ အထုပ်တွေက အများသားရယ်။ ဒီမှာပဲ…
လမ်းနှစ်သွယ်နဲ့ ဆေးခြောက် ဝိရောဓိ
ကျွန်တော်တို့ ဗမာလူမျိုးတွေက အစွဲအလမ်းကြီးတယ်၊ အငြင်းလည်းသန်တယ်။ တစ်ခုခုကို ယုံကြည်မှတ်ယူထားပြီးရင် ပြင်ရ ချွတ်ရခက်တယ်။ ဒီတော့ တစ်ချို့သောအကြောင်းအရာတွေက ဓားထမ်းပြောရတဲ့ Topic တွေဖြစ်လာရော။ အဲ့ဒီလိုအကြောင်းအရာတွေထဲမှာ ဆေးခြောက်ကိစ္စလည်းပါတယ်။ တလောက မိတ်ဆွေတစ်ယောက်နဲ့ ပြည်တွင်းက ဆေးခြောက်တရားဝင်ဖြစ်ရေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေအကြောင်း ပြောဖြစ်တယ်။ သဘောထားမတိုက်ဆိုင်မှုတွေက သိသာလာတာမို့ စကားစဖြတ်လိုက်ရတယ်။ ဆေးခြောက်တရားဝင်ဖြစ်ရေးဟာ ကမ္ဘာတစ်လွှားမှာ ရှိနေတဲ့ လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုပါ။ တစ်နိုင်ငံနဲ့တစ်နိုင်ငံ အခြေအနေခြင်းမတူသလို လိုအပ်ချက်နဲ့တောင်းဆိုချက်ခြင်းလည်း ကွာခြားမှုရှိပေမယ့် တူညီတဲ့ ဘုံရည်မှန်းချက်က ဆေးခြောက်ကို မူးယစ်ဆေးဝါးအဖြစ်ကနေ ပယ်ဖျက်ပြီး တရားဝင်အသုံးပြုခွင့်ပေးဖို့ပါပဲ။ ဒီအချက်ကို ရှေးရိုးစွဲတဲ့ လူကြီးတစ်ချို့ကတော့ သဘောကျကြမယ်မထင်ပါဘူး။ ဆေးခြောက်ကို မူးယစ်ဆေးဝါးအဖြစ် မှတ်ယူကြီးပြင်းလာခဲ့ကြသူတွေကိုး။ လူငယ်တစ်ချို့နဲ့ နှစ်ခြိုက်သူတွေကတော့ ဆေးခြောက်ကို တရားဝင်ဖြစ်ဖို့ ဆိုရှယ်မီဒီယာတွေပေါ်ကနေ တောင်းဆိုနေကြတာမျိုးတွေ ရှိနေပါတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း တောင်းဆိုသူအများစုက အခြေအနေကို…
မြန်မာ့ ဝသီ၊ ဘန် ဖရန်ကလင်နှင့် အဂတိနွယ်ပင်
ပြောရမယ်ဆိုရင် မြန်မာပြည်က လူတွေအကြားထဲမှာ အထက်-အောက်အမြင်နဲ့ ဆက်ဆံရေးတွေ ၊ ဆရာမွေး-တပည့်မွေး ယဉ်ကျေးမှုတွေက နှစ်သက္ကရာဇ် ရာချီပြီးကို ခိုင်ခိုင်မာမာ အမြစ်တွယ်နေခဲ့တာ။ အားမနာစတမ်းပြောရရင် မြန်မာဆိုတာနဲ့ကို အဂတိတရားနဲ့ ယဉ်ပါးပြီးသား။ ဒါပေမယ့် အဂတိတရားဆိုတာမျိုးက လူတော်တော်များများ ထင်မြင်ယူဆနေကြသလိုမျိုး ငွေ၊ လာဘ်လာဘချည်းသက်သက်နဲ့ ချည်နှောင်ထားတဲ့ ဆက်ဆံရေး မဟုတ်ဘူးဗျ။ လူတွေရဲ့ ထင်မြင်ချက်က နည်းနည်းလေး လွဲချော်နေတယ်။ ဆိုလိုချင်တာကဗျာ၊ ငွေတစ်ခု ပေးရုံ-ယူရုံ အခြေအနေမဟုတ်ဘူး။ အဲ့ထက်အများကြီး ပိုပြီး ရှုပ်ထွေးနက်နဲတယ်။ ပုဂ္ဂိုလ်ကိုးကွယ်မှုတွေ၊ ရှုပ်ထွေးတဲ့ လူမှုဆက်ဆံရေးပုံစံတွေ၊ အမျှင်မပြတ်တဲ့ ဆရာ-တပည့် ဆက်ဆံရေးတွေကို ဆိုလိုချင်တာ။ ထင်ထင်ရှားရှားကြည့်ချင်ရင်တော့ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ သက်ဆိုင်ရာနယ်ပယ်အသီးသီးက ဝန်ထမ်းဟောင်း၊ လူဟောင်းတွေကိုကြည့်ပါ ပိုသိသာထင်ရှားတဲ့ အချက်တွေကို တွေ့နိုင်လိမ့်မယ်။ ဝန်ထမ်းတာဝန်ကနေ အနားယူပြီးချိန်တွေမှာတောင် ဆရာ-တပည့်ဆက်ဆံရေးတွေ ကျန်ရှိနေသေးတာမျိုးပေါ့။…
COVID အလွန်ခေတ်အတွက် Next Normal စိန်ခေါ်မှု
အရင်ဆုံး မေးစရာရှိတာ Next Normal ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာပဲ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ “The Next Normal” ဆိုတာက ထိပ်တန်းစီးပွားရေးသုတေသန အဖွဲ့အစည်း McKinsey က စတင်သုံးစွဲခဲ့တဲ့ စကားလုံးပါ။ လက်ရှိ COVID ကာလနဲ့ လာမယ့် COVID အလွန်ကာလတွေမှာ မဖြစ်မနေလက်ခံကျင့်သုံးရတော့မယ် ဒါမှမဟုတ် လိုက်နာရတော့မယ်လို့ ရှုမြင်ခြင်းခံထားရတဲ့ စီးပွားရေးနယ်ပယ်ရဲ့ သဘောသဘာဝလို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။ COVID-19 ကပ်ဘေးနဲ့ New Normal တို့က ပုံသွင်းပေးလိုက်တဲ့ အနာဂတ်ကမ္ဘာ့မြင်ကွင်းလို့လည်း ပြောလို့ရနိုင်ပါရဲ့။ တကယ်တမ်းအားဖြင့် Next Normal ဟာ COVID မတိုင်ခင်ကတည်းက စတင်ခဲ့တာပါ။ ကပ်ဘေးမတိုင်ခင်ကာလမှာကတည်းက တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ ဒစ်ဂျစ်တယ်အသွင်ကူးပြောင်းရွှေ့ အရှိန်အဟုန်က အမြင့်ဆုံးဖြစ်နေခဲ့တာပါ။ ဒီကာလနဲ့ တိုက်ဆိုင်စွာဖြစ်လာတဲ့ COVID-19 ကပ်ဘေးနဲ့ နောက်ဆက်တွဲနေထိုင်မှုပုံစံ…
ကိုဗစ်ပိုးနှင့် ကခုန်ကြသူများ
မနက်ခင်းစောစောစီးစီး လူနာတင်ယာဉ်အသံတွေကြားတော့ စိတ်ထဲနှလုံးမကြည်မသာဖြစ်ရတယ်။ ဒီလိုနေ့ရက်တွေ ဘယ်တော့များမှ ကုန်ဆုံးမှာလဲဆိုတဲ့အတွေးက ဒီကာလတွေမှာ မနက်ခင်းတွေကို လေးလံထိုင်းမှိုင်းစေတဲ့ အတွေးစတွေပါပဲ။ ဒါပေမယ့် တဟေးဟေး တဝါးဝါးနဲ့ ညဉ့်နက်သန်းခေါင်အထိ ပြီးခဲ့တဲ့ညတုန်းက ကြားခဲ့ရတဲ့ အသံဗလံတွေကိုပါ ပေါင်းစပ်တွေးမိလိုက်တော့ မနက်ခင်းဟာ ပူပင်သောကတွေနဲ့ ပိုပြီး နွမ်းလျစရာလို့ ဆိုရပါလိမ့်မယ်။ မိသားစုအသိုင်းအဝိုင်းနဲ့ ဆွေမျိုးညီအကိုမောင်နှမတွေထဲမှာ COVID-19 ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံရသူတွေရှိခဲ့ဖူးတော့ ကွာရန်တင်းစင်တာတချို့ရဲ့ အခြေအနေနဲ့ ရှေ့တန်းမှာတိုက်ပွဲဝင်နေတဲ့ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေ၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ ပင်ပန်းနေမှုတွေကို သိနားလည်တယ်။ ဒီတော့ ဒီရောဂါကပ်ဘေးကြီး မြန်မြန်ပြီးဆုံးစေဖို့ နေ့တိုင်းဆုတောင်းရတယ်။ ကိုယ်တိုင်စည်းကမ်းလိုက်နာနေထိုင်ရတယ်။ ဒီလိုနေထိုင်နေရတဲ့ကြားထဲ ခုရက်ပိုင်းတွေမှာ စီတန်းလှည့်လည်မှုတွေနဲ့ လူစုလူဝေးနဲ့ အောင်ပွဲခံနေကြတာတွေကို မြင်ရတော့ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေကိုကြားက အားနာမိရတယ်။ ဘယ်လိုလူတွေများပါလိမ့်မယ်။ မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီခရီးလမ်းဟာ ရှည်လျားပြီး ခက်ခဲကြမ်းတမ်းတဲ့ ခရီးလမ်းတစ်ခုပါ။ ဒီနေ့အထိပန်းတိုင်ကို ရောက်ဖို့…
COVID ကပ်ဘေးကြီးထဲဝယ်၊ မဲရုံကို ဘယ်လိုသွားရမယ်
လာမယ့် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့မှာဆိုရင် မြန်မာနိုင်ငံမှာ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကြီးကျင်းပတော့မှာပါ။ တစ်နိုင်ငံလုံးအတွက် အရေးပါလှတဲ့ဒီလိုအခြေအနေမျိုးဟာ COVID-19 ကပ်ဘေးကြီးကြောင့် စိုးရိမ်ပူပန်နေရတာတွေလည်း ရှိနေပါတယ်။ ဒီရွေးကောက်ပွဲမှာ ဘေးကင်းရန်ကွာမဲပေးဖို့က သိပ်ကိုအရေးကြီးလှပါတယ်။ ခုလို COVID-19 ရောဂါဆိုးကြီးကို တစ်ကမ္ဘာလုံးရင်ဆိုင်နေရချိန်မှာ တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ ပုံမှန်ကျင်းပနေကြ ပွဲလမ်းတွေ၊ အားကစားပြိုင်ပွဲကြီးတွေ၊ အခမ်းအနားတွေနဲ့ ရွေးကောက်ပွဲတွေအပေါ်မှာ သက်ရောက်မှုတွေ ရှိလာခဲ့ပါတယ်။ အားကစားပြိုင်ပွဲတွေနဲ့ ပွဲလမ်းသဘင်တွေကို အချိန်ရွှေ့ဆိုင်ခဲ့ကြပေမယ့် တိုင်းပြည်တစ်ပြည်ရဲ့ အနာဂတ်ကို အဆုံးအဖြတ်ပေးမယ့် ရွေးကောက်ပွဲကိစ္စကို ဆုံးဖြတ်ရာမှာတော့ နိုင်ငံအတော်များများဟာ အတော်လေးဆုံးဖြတ်ရကျပ်ခဲ့ကြပါတယ်။ ယခုနှစ်ထဲမှာ တိုင်းပြည်တစ်ချို့ဟာ ရွေးကောက်ပွဲတွေကို မဖြစ်ဖြစ်အောင်ကျင်းပခဲ့ကြပြီး တစ်ချို့တိုင်းပြည်တွေကတော့ ရွေးကောက်ပွဲကို ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့ကြတာမျိုးလည်း ရှိပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမှာ မြန်မာ၊ အယ်လ်ဂျီးရီးယား၊ အီဂျစ်၊ ဂျော်ဒန်၊ ကူဝိတ်၊ ဆွစ်ဇာလန်နဲ့ ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်းတိုင်းပြည်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့ကတော့ လာမယ့်…
ရွေးကောက်ပွဲ ညောင်သီးလည်းစား၊ ကိုဗစ် လေးသံလည်း နားစွင့်
တစ်နေ့သားပေါ့။ အရပ်ထဲမယ် ရပ်ကွက်ဓမ္မာရုံကလူကြီးတွေနဲ့ လူလတ်ပိုင်းလူငယ်တစ်ချို့ နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုရဲ့ အလံတွေကို လမ်းထိပ်တွေမှာ လိုက်တပ်ကြတယ်။ အချိန်အားဖြင့်ဆိုရင်တော့ ရပ်ကွက်ထဲမှာ COVID-19 Positive လူနာတွေ့ပြီး တစ်ပတ်ကျော် နှစ်ပတ်နီးပါးအကြာကာလပေါ့။ အိမ်ရှေ့က လမ်းထိပ်မှာ တိုင်တွေလာစိုက်ပြီး အလံတွေလာတပ်တော့ အိမ်ထဲကနေ လှမ်းကြည့်မိတယ်။ လာတပ်တဲ့လူတစ်ချို့။ တစ်ယောက်မှာမှ Mask မတပ်ထားဘူး။ မပါလာဘူးလို့ပြောရင် ပိုမှန်မယ်ထင်တယ်။ လူငယ်တစ်ချို့က အချင်းချင်းပူးကပ်ဆက်နွယ်ပြီး စကားပြောဆိုနေကြတာမို့ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် ၆ ပေကွာဖို့ ဝေးစွာ ၆ လက်မကွာခဲ့သည်ရှိသော် ကံကောင်း၏လို့ မှတ်ရပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေကို လှမ်းငေးနေတာကိုရပ်လိုက်ပြီး စားပွဲပေါ်က သတင်းစာကို ကောက်လှန်တော့ “ပါတီကြီးတစ်ခုက အိမ်တိုင်ရာရောက် လိုက်ပြီး မဲဆွယ်စည်းရုံးမယ်” ဆိုတဲ့ သတင်းခေါင်းစဉ်လေးနဲ့ “လူ ၅၀ ထက်မပိုပဲ လူစုလူဝေးနဲ့ မဲဆွယ်စည်းရုံးနိုင်တယ်”…
မြို့ပြအမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းရေး စိတ်ဓာတ်များ နိုးကြားစပြုလာသည့် ရန်ကုန်
၁၉၃၉ ခုနှစ်က A History of Rangoon စာအုပ်ကို ရေးသားခဲ့သူ ဗြိတိသျှလူမျိုး သမိုင်းပညာရှင် B.R.Pearn က ရန်ကုန်မြို့ကို ကာလရှည်တည်တန့် ရှည်ကြာစွာတည်ရှိနေစေရန် ဖန်တီးပေးထားသည့် အရာ နှစ်ခုရှိသည် ရေးသားခဲ့ဖူးသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ရွှေတိဂုံစေတီတော်နှင့် ရန်ကုန်မြစ်တို့ ဖြစ်၏။ ရှေးယခင်က ရန်ကုန်သည် ရွှေတိဂုံ စေတီတော်ခြေရင်းနှင့် ရန်ကုန်မြစ်ကမ်းအကြားတွင် တည်ရှိနေခဲ့သောကြောင့် ၎င်းက ဤသို့ ဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်ဟန်တူသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ အဆိုပါအရာနှစ်ခုကပင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်းတန်ဖိုးမြင့် မြို့တော်တစ်ခုကို ထုဆစ်ခဲ့ကြသည်ကတော့ အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါနေရာ နှစ်ခုကပင် ရန်ကုန်မြို့၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေအနေများကို ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ စေတီတော်ကြီး၏ အသိဉာဏ်ပညာဆိုင်ရာ အရေးပါမှုနှင့် မြစ်ကြီး၏ အချက်အခြာကျမှုများက အခြေချသူများ၊ ဘုရားဖူးများ၊ ကုန်သည်များ၊ ဘုရင်များ၊ သာသနာပြုများ၊…
အွန်လိုင်းပေါ်မှာ ခြေများနေတဲ့ ဖုန်းနံပါတ်အပူးအလှတွေ
“အဲဒီ ၀၉၉၇၇၇၇×××× SIM Card လေးကို ၉၀၀၀ နဲ့ရမလား။ ၉၀၀၀နဲ့ ရရင်ယူမယ်။” Chat Box မှ တဆင့်ပြောကြားလိုက်သည့် အမျိုးသမီးငယ်၏ စကားစုကြောင့် တစ်ဖက်က စဉ်းစားနေဟန် တူသည်။ တစ်ခဏအကြာတွင် တစ်ဖက်က ပုဂ္ဂိုလ်က ၁၀၀၀ ကျပ် လျော့ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် Delivery Charge ကို ဝယ်ယူသူဘက်က ပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်ကြာင်း အကြောင်းပြန်လိုက်ရာ အရောင်းအဝယ် တည့်သွားလေသည်။ ဤသည်မှာ ပြည်တွင်းတွင် ခေတ်စားနေသော မိုဘိုင်းဖုန်း နံပါတ် အပူးအလှအရောင်းအဝယ်များထဲမှ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုမျှသာဖြစ်သည်။ မိုဘိုင်းဖုန်းများ တစ်ခေတ်ဆန်းလာသောအချိန်တွင် လူအများကြား အမျိုုးမျိုးသော မိုဘိုင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ရောဂါများ စွဲကပ်လာကြသည်။ တစ်ချို့က ဖုန်းလှလှကိုင်ချင်ကြသည်။ တစ်ချို့က မျက်နှာပြင်ကျယ်ကျယ်ဖုန်းများကိုင်ချင်ကြပြန်သည်။ သို့သော် တစ်ချို့တစ်ချို့သော လူများကမူထူးခြားသည်။ တယ်လီဖုန်းနံပါတ်…
မောင်မိုးဇွန် 